Μια Χριστουγεννιάτικη εξίσωση…
(Η εξίσωση είναι από το βιβλίο του Chip Conley Συναισθηματικές εξισώσεις)
Τα Χριστούγεννα στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μια γιορτή. Είναι μνήμη. Είναι επιστροφή. Σε σπίτια που μας χωρούν και δεν μας χωρούν ταυτόχρονα. Σε μυρωδιές φαγητού που ξυπνούν μνήμες πιο γρήγορα απ’ τη σκέψη. Σε τραπέζια όπου η αγάπη είναι δεδομένη, αλλά η χαρά όχι πάντα.
Στη σύγχρονη πραγματικότητα τα Χριστούγεννα έρχονται με εικόνες που μας λένε πώς πρέπει να είναι η χαρά. Κι αυτό τρέφει το φόβο με τρόπους ύπουλους. Μας δείχνει πώς θα έπρεπε να μοιάζει η ζωή, η οικογένεια, η γιορτή. Μετά μας αφήνει να αναρωτιόμαστε γιατί η δική μας δεν χωράει σε αυτό το κάδρο. Δημιουργεί σύγκριση. Φτιάχνει κούραση και μια αίσθηση ότι είμαστε πάντα ένα βήμα πίσω από αυτό που θα έπρεπε να ζούμε. Τα Χριστούγεννα, αντί να μας ανακουφίζουν, συχνά μεγεθύνουν αυτό το κενό. Μας ζητούν να είμαστε φωτεινοί σε μια περίοδο που πολλοί απλώς προσπαθούν να αντέξουν.
Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, τα Χριστούγεννα κουβαλούν μια παράξενη διπλή ένταση. Από τη μία, η ανάγκη για μαζί. Από την άλλη, η κόπωση χρόνων. Οικονομική ανασφάλεια, συλλογικά τραύματα, απώλειες που δεν πενθήσαμε, ένα μέλλον που μοιάζει αβέβαιο. Κι εκεί εμφανίζεται η εξίσωση: Χαρά = αγάπη – φόβος. Η χαρά δεν λείπει επειδή δεν υπάρχει αγάπη. Λείπει επειδή ο φόβος έχει μάθει να μένει μέσα μας αθόρυβα. Κι έχει πολλά πρόσωπα.
Κι όμως, η αγάπη στην ελληνική κουλτούρα δεν είναι θεωρητική. Είναι πρακτική. Στα ελληνικά σπίτια, η αγάπη σπάνια εκφράζεται με λόγια. Εκφράζεται με το στρώσιμο του τραπεζιού , με «έλα να φας», με ένα πιάτο που μπαίνει μπροστά σου χωρίς να το ζητήσεις. Τα κάλαντα, το κοινό τραπέζι, οι συνταγές που περνούν από γενιά σε γενιά με μια σύγχρονη νότα, είναι παραδόσεις που δεν υπόσχονται ευτυχία, αλλά σύνδεση. Δημιουργήθηκαν για να μας θυμίζουν ότι κάποτε, και ακόμα, οι άνθρωποι χρειάζονται κύκλους. Λένε: είμαστε εδώ μαζί, ακόμα κι αν δεν είμαστε καλά. Κι εκεί, μέσα στη σύνδεση, η αγάπη βρίσκει τρόπο να αυξηθεί. Όσο βρίσκεις το θάρρος να καθίσεις στο ίδιο τραπέζι με ανθρώπους που δεν σε καταλαβαίνουν πια όπως παλιά. Όσο προσφέρεις χρόνο, όχι εντυπωσιακά δώρα. Όταν πεις «φέτος είμαι κουρασμένος» και να μη ζητήσεις συγγνώμη γι’ αυτό.
Όταν η αγάπη αυξάνεται, η εξίσωση αλλάζει. Ο φόβος δεν εξαφανίζεται, αλλά μικραίνει. Δεν φεύγει, αλλά παύει να καθορίζει. Και τότε η χαρά αλλάζει μορφή. Δεν είναι ενθουσιασμός. Είναι γείωση. Γίνεται ένα βλέμμα που συναντά ένα άλλο. Μια σιωπή που δεν βαραίνει. Μια αίσθηση ότι, έστω και για λίγο, δεν χρειάζεται να κρατάς τα πάντα μόνος σου. Τότε στο τραπέζι δεν ξεχνάς όσα σε βαραίνουν. Τα φέρνεις μαζί με όσα αγαπάς. Και η αγάπη παίρνει λίγο περισσότερο χώρο από το φόβο.
Ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό μήνυμα της εξίσωσης. Η χαρά δεν έρχεται όταν όλα είναι τέλεια. Γεννιέται εκεί όπου η αγάπη αντέχει να σταθεί απέναντι στους φόβους μας, χωρίς να τους αρνείται, αλλά και χωρίς να τους αφήνει να έχουν τον τελευταίο λόγο.
Καλά Χριστούγεννα…
